نقش سازمان بهزیستی در فرآیند سرپرستی از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست یا بدسرپرست

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد کاشان، کاشان، ایران

3 دانش ‏آموخته دکترای حقوق خصوصی دانشگاه شهید بهشتی و مدرس دانشگاه

چکیده

به‌موجب قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 تکالیف مهمی برعهدة سازمان بهزیستی قرار گرفته است. هدف، تبیین نقش و جایگاه و حدودوثغور مداخلة سازمان بهزیستی در فرآیند فرزندخواندگی وفق قانون مصوب 1392 است. بعد از آن مفهوم فرزندخواندگی(فرزندپذیری)، قانون 1392، آیین‌‌نامه‌ها و ضوابط و مقررات مربوط به آن بررسی، و سعی شد تا در خلال مباحث مطرح‌شده، بدین سؤال جوابی درخور داده شود که قانونگذار چه وظایف و نقش‌هایی را در فرآیند فرزندخواندگی به بهزیستی داده است و چالش‌های اجرایی سازمان بهزیستی در اجرای قانون چه می‌تواند باشد. مهم‌ترین نتیجه به دست آمده، این بود که قانونگذار علاوه بر واگذاری امور سرپرستی به سازمان بهزیستی، مرجعیت کارشناسی سازمان را در فرایند سرپرستی پذیرفته است، و برخی وظایف محوله سازمان بهزیستی نظیر اعلام‌نظر کارشناسی ظرف مهلت دو ماهه به دادگاه صالح، ساماندهی سرپرستی‌های غیرقانونی و نظارت تا پایان دورۀ سرپرستی در اجرا با موانع و مشکلاتی مواجه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقش سازمان بهزیستی در فرآیند سرپرستی از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست یا بدسرپرست

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Salehi 1
  • Fatemeh Rwzaei 2
  • Narges Baqeri-Motlaq 3
1 Department of law, Payame Noor university, Tehran, Iran.
2 Sazman Behzisti, Tehran, Iran
3 Department of law, Shahid Beheshti university, Tehran, Iran
چکیده [English]

به‌موجب قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 تکالیف مهمی برعهدة سازمان بهزیستی قرار گرفته است. رسالت اصلی مقالة حاضر این است که نقش، جایگاه و حدود و ثغور مداخلة سازمان بهزیستی در فرآیند فرزندخواندگی برابر قانون مصوب 1392 را تبیین نماید. بعد از تبیین مفهوم فرزندخواندگی (فرزندپذیری)، قانون 1392، آئین‌نامه‌ها و ضوابط و مقررات مرتبط مورد کنکاش قرار گرفته است و در خاتمه سعی شده است تا در خلال مباحث مطروحه، بدین سؤال جوابی درخور داده شود که قوانین و مقررات فوق‌الاشعار تا چه میزان می‌توانند ابزار مناسبی برای ایفاء نقش سازمان بهزیستی در فرآیند فرزندخواندگی باشد و چالش‌های تقنینی و اجرایی مربوطه به بحث گذاشته شده است.(فرزندپذیری)، قانون 1392، آئین‌نامه‌ها و ضوابط و مقررات مرتبط مورد کنکاش قرار گرفته است تا بدین سؤال جوابی درخور داده شود که قوانین و مقررات فوق‌الاشعار تا چه میزان می‌توانند ابزار مناسبی برای ایفاء نقش سازمان بهزیستی در فرآیند فرزندخواندگی باشد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • کودکان و نوجوانان
  • بی‌سرپرست
  • بدسرپرست
  • سرپرستی
  • سازمان بهزیستی
  • فرزندخواندگی
  • حکم سرپرستی
آذرتاش، آذرنوش(1386). فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی. تهران: نشر نی.

آریان‌پور کاشانی، عباس(1384). فرهنگ دانشگاهی آریان‌پور. تهران: امیرکبیر، چاپ29.

امامی، اسدالله(1370). وضع حقوقی فرزندخواندگی در ایران. فصل‌نامة علوم انسانی، 2(؟؟)، ص22-33.

جعفری لنگرودی، محمد جعفر(1377). ترمینولوژی حقوق. تهران: نشر گنج دانش.

دهخدا، علی‌اکبر(1377). لغت‌نامة دهخدا. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.

رزاقی، رضا(1385). چکیده‌ای بر فرزندپذیری. تهران: نشر اداره کل روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور.

ــــــــــــــ(1396). مراقبت و توانمندسازی کودکان دور از خانه. تهران: نشر کتاب ارجمند با همکاری انتشارات ارجمند.

رضایی، فاطمه(1396). نقش، جایگاه و حدودوثغور مداخلة سازمان بهزیستی در فرآیند فرزندخواندگی. پایان‌نامة کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان.

ــــــــــــــ؛ نصر، ولی‌الله ؛ الوند، حمیدرضا(1387). حقوق کودکان فاقد سرپرست قانونی. تهران روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور.

سطوتی، مریم(1391). نقش مددکاری اجتماعی و پیش‌گیری از آسیب اجتماعی خانواده. تهران: نشر سازمان بهزیستی.

آیین‌نامة اجرایی مادة (۲۲) قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست 1392.

آیین‌نامة اجرایی مادة (36) قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست 1392.

آیین‌‎‌نامة دفاتر اسناد رسمی مصوب 1317.

دستورالعمل اجرایی مادة 4 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 و مادة 3 آیین‌‌نامة اجرایی مادة 36 همان قانون مصوب 1394 به شمارة 48147/97/700 مورخة 10/4/1397.

ضوابط و مقررات مددکاری اجتماعی در مراقبت شبانه‌روزی از کودکان تحت سرپرستی سازمان بهزیستی به شمارة 12584/820 مورخة 19/9/1384.

قانون اجازة الحاق جمهوری اسلامی ایران به پیمان‌نامة جهانی حقوق کودک 1989 مصوب 1373.

قانون اصلاح مادة (1173) قانون مدنی مصوب 1376.

قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379.

قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 1310.

قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست مصوب 1353.

قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392.

قانون حمایت خانواده مصوب 1391.

ماده واحدة لایحة قانونی راجع به تشکیل سازمان بهزیستی کشور مصوب 1359.

 

Save the Children‌(2003). A last resort: The growing concern aboutchildren in residential care, London, UK. Oxford University press.